Bu içerik hem web de hem e-dergide!

Türk Sineması’nın 100. yılına ithafen hazırlanan yazı dizimizin ikinci bölümündeyiz.Günümüzde hâlâ çay içerken, zaplarken, ailecek, tek başımıza binbir türlü hâl içinde izlediğimiz güzide sinemamızın güzide eserleri hakkında “Bunları Biliyor muydunuz?” mahiyetindeki bölüme geçelim. Ola ki ileride bir bilgi yarışmasına katıldığınızda işinize yarayacak bu bilgiler size ufak çaplı meblağlar olarak dönebilir. İşte o vakit ben muhtemelen yerimde olacağım, aklınızda bulunsun.

Bunları Biliyor muydunuz?

  • Türk Sineması’nın çekilen ilk filmi Fuat Uzkınay ‘ın “Ayastefanos’taki Rus Abidesinin Yıkılışı” filmidir.Film hakkındaki kopyalamalı yapıştırmalı kısaca şöyle bir bilgi var: Osmanlı ordusunda yedek subay olarak görev yapan Fuat Uzkınay tarafından Sigmund Weinberg yapımcılığında 14 Kasım 1914’te çekilmiştir. Film 150 metrelik bir belgeseldir. Filmin hiçbir kopyası günümüze ulaşmamıştır. Bir canlandırması bugün Londra Sinema Müzesi’nde sergilenmektedir.

Ekran Alıntısı

  • 1915’te Merkez Ordu Sinema Dairesi Enver Paşa’nın emri ile kuruldu.Yavaş yavaş film denemeleri yapılmaya başlanmış oldu.Ancak Birinci Dünya Savaşı nedeniyle oyuncular savaşa katılmak zorunda kalınca bu denemeler yarım kaldı. Türk sinemasında yarım kalmadan çekilen ilk öykülü film ise “Pençe ve Casus” oldu.Yönetmenliği ve senaristliği Sedat Semavi’ye aitti.

pençe ve casus

  • Türk sinema tarihinin ilk komedi filmi ise, 1917 yapımı “Bican Efendi Vekilharç” filmidir.Film öylesine beğenilir ki “Bican Efendi Mektep Hocası” ve “Bican Efendi’nin Rüyası” filmleriyle birlikte ilk komedi serisi ortaya çıkar.

11-bican-efendi-vekilharc

  • 1919 yılında Mürebbiye isimli film Fransız kadınlarını kötü gösterdiği gerekçesiyle sansürlenir.

mürebbiye ilk sansür

  • Ve gün gelir Muhsin Ertuğrul yurt dışından edindiği sinema deneyimlerini uygulamak için Kemal Film yapımevini kurar.İlk kez Türk kadınının rol aldığı, Halide Edip Adıvar’ın aynı adlı kitabından uyarlanan ‘Ateşten Gömlek’ filmini beyazperdeye yansıtır.atesten-gomlek-1950-filminin-afisi-712
  • Muhsin Ertuğrul’un 1934’te ikinci kez perdeye uyarladığı “Leblebici Horhor Ağa” Venedik 2. Uluslararası Film Şenliği’nde “onur diploması” almasıyla Türk sineması ilk uluslararası ödülüne kavuşur.1953 yılında ‘Halıcı Kız’ filmi ile de ilk uzun metrajlı renkli Türk filmini çeker.

15-halici-kiz

  • Türk sinema tarihinin ilk korku filmi, 1949 yılı yapımı ise ‘Çığlık’.Sanırım günümüz korku filmi afişlerinin ilhamı bu filmden gelmekte.

14-ciglik-film

  • 1950li yıllarla birlikte Türk Sineması’nın ağırlığı yavaş yavaş oturmaya başlamıştı bile.Çok geçmeden 1960lar ile birlikte en parlak çağına girmeye başlayacaktı.
  • 1963 yılıyla birlikte renkli filmler revaçta olmaya başladı.Dönem aktörleri arasında Ayhan Işık,Zeki Müren,Belgin Doruk,Fikret Hakan gibi ünlü isimler vardı.
  • Bu dönem ile ulusal bir kimlik de kazanan Türk Sineması yükselişine devam eder.Öyle ki  1966 yılında 241 film üreterek dünya uzun metraj film üretimi sıralamasında 4’üncü olur.
  • Fatma Girik ,Cüneyt Arkın, Hülya Koçyiğit,Yılmaz Güney, Türkan Şoray, Kartal Tibet gibi aktörleri kazanan  Türk Sineması  Memduh Ün, Metin Erksan, Atıf Yılmaz, Ertem Eğilmez, Halit Refiğ gibi yönetmenlere de sahip olur.

53769_m920d

  • Türk sineması uluslararası ilk büyük zaferine, 1964’te Berlin Film Şenliği’nde “Altın Ayı”yı kazanan Metin Erksan’ın “Susuz Yaz” filmiyle ulaşır.Aynı yıl Altın Portakal Film Festivali’nin ilki düzenlenir.

16-susuz-yaz-film-afis

  • Türk Sineması öyle hızlı büyüyordu ki 1965 yılıyla birlikte bir filmin 5-6 gün civarında tamamlandığı oluyordu.
  • Daha sonra da 1970lerin dini,arabesk,fantastik,avantür ve erotik filmler dönemi başladı.
  •  Atıf Yılmaz’ın “Selvi Boylum Al Yazmalım”, “Kibar Feyzo”, Lütfi Akad’ın “Gelin”, “Düğün” ve “Diyet” üçlemesi, Metin Erksan’ın “Sensiz Yaşayamam”, Erden Kıral’ın “Kanal”, Ali Özgentürk’ün “Hazal”, Yılmaz Güney’in “Umut”, “Arkadaş” filmleri dönemin dikkat çeken yapımları arasında yer aldı.

5228f2f23d25f6ca6200068b_1392908611360_2048

  • Ve gelen 1980 darbesi ile Yeşilçam en büyük darbesini aldı.Yeni bir dönem başladı.
  • 80’lerin başlarında 70 civarında film üretilirken 1984’ten itibaren yıllık 100 filmin üzerine çıkıldı ve sanat filmlerine ağırlık verildi.
  • Türk sineması Cannes Film Festivali’nin büyük ödülü “Altın Palmiye”ye, ilk kez Şerif Gören ve Yılmaz Güney’in “Yol” filmiyle 1982’de sahip oldu.

yılmaz güney yol

  • 1990 yılı itibariyle Türk Sineması sessizliğe gömüldü.Yıllık film üretim sayısı ona kadar düştü.
  • 1996 yılında Yavuz Turgut yönetmenliğinde çekilen Eşkıya filmi gereken heyecanı sağladı.

Eşkıya

  • Sinan Çetin’in “Berlin in Berlin”, Ömer Vargı’nın “Her Şey Çok Güzel Olacak”, Mustafa Altıoklar’ın “Ağır Roman”, Derviş Zam’in “Tabutta Rövaşata”, Reha Erdem’in “Kaç Para Kaç”, Tomris Giritlioğlu’nun “Salkım Hanımın Taneleri” dönemin dikkat çeken yapımları arasında yer aldı.

2000 Yılı İle Yükselen Türk Sineması