Aynı Anda E-dergi‘de! Bu içeriğe e-dergimiz üzerinden de ulaşabilirsiniz.

imageBundan böyle Psikoloji kategorisinde bendeniz Şifa Tok sizlerle beraber olacağım inşaallah. Az ya da çok, eksik ya da tam bildiklerimi ve öğrendiklerimi sizlerle paylaşmaya çalışacağım. Bu yazımda öncelikle sizlere psikolojinin ne olduğunu, ne olmadığını ve araştırma alanları hakkında bilgi vereceğim.

imageimagePsikoloji; Yunanca kökenli bir kelime olup ‘psyche’ ve ‘logos’ kelimelerinden türemiştir. ‘Psyche’ Yunanca’da ‘zihin’, ‘logos’ ise ‘bilim’ demektir yani ‘zihin bilimi’. Geçmişten bu yana ‘ruh bilimi’, ‘zihin bilimi’ olarak tanımlanan psikoloji, günümüzde daha çok ‘insan davranışları bilimi’ olarak tanımlanıyor çünkü ruh bilimi denildiğinde insanların zihninde daha çok astroloji gibi algılanıyor ve psikolojinin asıl araştırma konusu sadece insan ruhu değil; insan davranışları, duyguları ve düşünceleridir. Bu kategorileri de her yaş grubuna göre farklı farklı inceler. Örneğin dört yaşındaki bir çocuğun davranışları (yürümesi,konuşması,yüz ifadeleri) ile 20 yaşındaki ya da 60 yaşındaki bir insanın davranışları ve hisleri aynı şeyi ifade etmez. Buradan da anlaşıldığı gibi psikoloji, içerisinde çok geniş alanlar barındıran bir bilimdir. Psikoloji alt dalından olan gelişim psikolojisi; doğum öncesinde başlayıp insanın ölene kadar çeşitli evrelerdeki temel ihtiyaçlarının neler olduğunu ve bu ihtiyaçlara insanların nasıl tepki verdiklerini inceler. Örneğin; bebeklik, çocukluk, ergenlik, yetişkinlik ve yaşlılık gibi süreçlerde insanın hangi tür davranışlar ve tepkiler sergilediklerini inceler. Gelişim psikolojisi doğum öncesinden başlar dedik mesela çocuk daha doğmadan annenin kişiliğine göre şekil almaya başlar. Çocuğun doğmadan önce gelişimini gelişim psikolojisi içerisinde incelemek mümkündür.

imageimageGelişim psikolojisi gibi deneysel psikoloji de çok kapsamlı bir alana sahiptir. Deneysel psikoloji sadece insan üzerinde değil aynı zamanda laboratuvar ortamında fare gibi çeşitli hayvanlar üzerinde de araştırmalar yapar ve çoğu kez fareler üzerinde yapılan araştırmalar daha net sonuçlar vermiştir. Başka bir alan olan trafik psikolojisinde de çok enteresan bilgiler vardır. Günlük hayatımızda da şahit olduğumuz gibi normalde sakin olan insanların dahi trafikte agresifleşmesi ve saldırganlaşmasının sebepleri, trafikteki farklı tür araçların, insanların davranışlarını farklı şekilde etkilemesi gibi pek çok değişik bilgileri trafik psikolojisinde incelemek mümkündür. Psikoloji bunun gibi pek çok alt dala sahip bir bilim dalıdır ve her geçen gün araştırma alanı genişlemektedir.

image Psikolojide önemli olan iki şey vardır. Bunlardan ilki hayatımızda kazandığımız her şey, onu meydana getiren küçük parçacıklardan, nesnelerden oluşmasıdır. Nasıl ki bir nesneyi sadece dış görünüşüne bakarak tanımlayamadığımız gibi insan ruhunu da sadece dışarıdan bakarak anlamlandıramayız. Bir elma dışarıdan bakıldığında sadece bir elmadır ancak tadına baktığınızda onun tatlı, ekşi ya da mayhoş olduğunu anlarsınız. Tıpkı bunun gibi insan ruhunu da tanımlayabilmemiz için böylesi bir analize ihtiyacımız var. Psikolojide bu yöntem ‘iç gözlem’ olarak ya da ‘öznel yöntem’ olarak bilinir. İkinci olarak ise iç gözlemi tamamlayacak bir dış gözleme ihtiyaç duyulur. Bu yöntem ise ‘nesnel yöntem’dir. Genel olarak insanların başkaları hakkındaki ilk düşünceleri, ön yargıları nesnel yönteme dayanarak oluşur. Fakat psikoloji bu iki yöntemi de özümseyerek davranış, duygu ve düşüncelerin analizini yapmaya çalışır.

imageBir maddeyi ya da nesneyi sadece parçalarına bakarak anlamlandıramadığımız gibi salt bütüne bakarak da anlamlandıramayız veya  farklı anlamlar yükleyebiliriz.

Örneğin yandaki resim aynı resim olmasına rağmen ya bir vazo yada iki tane yüz olarak görülebilir fakat bu ikisi asla aynı anda görülemez.

imageYada William James’in akıntı metaforundaki gibi; akıntının içindeki su taneciklerine odaklanırsanız, bütünün güzelliğini ve özelliğini farkedemezsiniz.

Aşağıda ki resimde nesneler arasında ki boşluklar beynimiz tarafından gözardı edilir ve çizgileri tamamlarız ve üçgen daireler gibi bildiğimiz şekiller oluştururuz. Burada parçadan bütünü görebilme önemlidir.

image

Tüm bunlardan da anlaşıldığı üzere Psikoloji, zihinsel ve davranışsal süreçlerin incelenmesidir. Psikolojinin temel merak konuları; insandaki işleyiş mekanizmasına sebep olan şeyin ne olduğu ve insanların dünyayı nasıl algıladıkları konusudur. Bu basit düşünceler duygu ve düşünce süreçleri, hatıralar, rüyalar,kişilik,hastalık ve tedavi gibi pek çok farklı ve kompleks konuları kapsamaktadır. Psikolojinin temelleri Antik Yunan Çağı’na dayansa da o zamandan itibaren hızlı bir şekilde genişleyerek tıp, sosyoloji, antropoloji, biyoloji, dil bilim, hatta spor, tarih, ve aşk gibi bilimsel çalışmalar ile birlikte bilim haline gelmiştir.

 

Aynı Anda E-dergi‘de! Bu içeriğe e-dergimiz üzerinden de ulaşabilirsiniz.